تلوزیون؛ بسترساز تقویت مولفه های تربیت دینی در فرزندان

به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از گیلان، با ورود تلویزیون به خانه، خانواده بُعد جدیدی یافته و از محلی صرفاً برای استراحت، صرف غذا و... خارج شده است، فضای خانه و خانواده در دنیای امروزی به سازمانی تبدیل شده که می‌توان در آن آموخت، جهان را تماشا کرد و نیازهای فرهنگی را برآورده ساخت. در این میان، کودکان تأثیر بیشتری از تلویزیون می‌گیرند و این رسانه مهم و بانفوذ می‌تواند آگاهی‌های متنوعی را به کودکان منتقل سازد.

روز جهانی کودک و تلویزیون، تلاشی است برای پیوند دادن مثبت بین کودکان جهان با این جعبه جادویی و زمینه‌ای برای ارتباط بیشتر این دو با هم. مسؤولان و تهیه‌کنندگان تلویزیون، همیشه باید درنظر داشته باشند که برنامه‌هایی که ویژه کودکان ساخته می‌شود، به صورت الگو در بین مخاطبان مطرح خواهد شد و ممکن است تأثیرات فراوانی بر جای نهد.

امروزه وسایل ارتباط جمعی، نقش مهم و تعیین کننده‏ای در روابط بین جوامع و گروه‏های موجود در آن‏ها دارند و به میزان زیادی در هدایت و جهت‏دهی افکار عمومی سهیم هستند. در این میان، تلویزیون به عنوان رسانه‏ای دیداری و شنیداری، با حضور بلامنازع خود در خانه‏ها، بیشترین تاثیر را روی خانواده‏ها به ویژه کودکان و نوجوانان می‏گذارد.

حجت الاسلام گلمیرزاده، معاون فرهنگی تبلیغات اسلامی گیلان در گفت وگو با خبرنگار ایکنا با تاکید بر نقش آموزه های دینی و سبک زندگی اسلامی بر تربیت کودکان، اظهار کرد: افزایش آگاهی کودکان در زمینه‏های گوناگون، تشویق کودکان به کارهای خوب با نمایش دادن مهربانی، سخاوت و کارهای نیک می تواند از طریق برنامه های تلوزیونی به کودکان منتقل شود.

وی افزود: گسترش برنامه‏های آموزشی، ایجاد دوستی و محبت، ترویج و آموزش ارزش‏های اجتماعی و دینی، معرفی روش‏های دوست‏یابی و حفظ دوستی، ایجاد حس مسئولیت در کودکان، جلوگیری از رفتار خودخواهانه کودکان با به تصویر کشیدن رفتارهای جامعه گرایانه و غیره، از جمله کارکردهای مثبت تلویزیون است.

حجت الاسلام گلمیرزاده با بیان اینکه تلوزیون می تواند بسترساز تقویت مولفه های تربیت دینی فرزندان باشد، تصریح کرد: فرزندان نباید شخصیت های منفی برنامه های تلوزیونی را الگوری خود قرار دهند بلکه با بررسی زندگی پیامبران و امامان و مشاهده تاریخ اسلام بتوانند راه سعادت و کمال را بیایند.

از آن جا که تلویزیون رسانه ای همگانی و جهانی است، بالطبع کودکان در دنیایی متولد می شوند که از آغاز، تلویزیون در آن حضور دارد. بنابراین کودک از همان بدو تولد شروع به تماشای تلویزیون می کند؛ با این تفاوت که از صحنه های به نمایش درآمده و تصویرهای مختلف تلویزیونی چیزی نمی فهمد و تنها به صداهای پخش شده از تلویزیون واکنش نشان می دهد.

به مرور با بزرگ تر شدن، کودک نسبت به حرکاتی که در تلویزیون صورت می گیرد نیز توجه نشان می دهد و کم کم می تواند رابطه بین این حرکات و صحنه های به نمایش در آمده را درک کند. در کل، این رسانه می تواند از آغاز تولد کودک بر روی او تأثیر بگذارد که این تأثیرگذاری در مراحل مختلف زندگی دارای شدّت و ضعف است.

سمانه اسماعیل زاده کارشناس روانشناسی با بیان اینکه کودکان در انتخاب برنامه های تلویزیون، بیشتر تابع والدین خود هستند، گفت: طبق تحقیقات دانشمندان زمانی که کل خانواده با هم تلویزیون تماشا می کنند، انتخاب والدین غالب می شود. زمانی هم که کودکان به تنهایی تلویزیون تماشا می کنند، به نظر می رسد که تأثیر والدین به میزان کمی در انتخاب برنامه ها دخیل است.

وی افزود: هنگام تماشای تلویزیون، برای فهم بهتر آنچه دیده می شود، گفت و گو بین تماشاچیان کم تر صورت می گیرد. بنابراین کودکانی که زیاد تلویزیون تماشا می کنند کم حرف، گوشه گیر و خجالتی اند و به دلیل کم حرفی، دوستانِ کمی دارند و با دیگران احساس راحتی نمی کنند.

این کارشناس روانشناسی تصریح کرد: از آن جایی که تماشای زیاد تلویزیون باعث می شود که زمان لازم برای انجام دادن تکالیف و خواندن درس از دست برود؛ کودکانی که زیاد تلویزیون تماشا می کنند در درسشان موفقیت کم تری دارند، از سوی دیگر کودکانی که مورد سرزنش افراد بزرگسال قرار می گیرند و  با دیگر کودکان مقایسه می شوند، بیشتر به تلویزیون پناه می آورند. تلویزیون می تواند برای این بچه های تنها، هم دوست و هم نشین باشد، و هم به آنها کمک می کند تا ذهن خود را از تنهایی برهانند.

رقیه حسن زاده، کارشناس جامعه شناسسی با بیان اینکه کوشش در جهت تأثیر مثبت نهادن در کودکان با ساخت برنامه‏های آموزنده، امری ضروری و اجتناب‏ناپذیر است که باید توجه جدی به آن مبذول شود، لفزود: تلویزیون نقش زیادی در تعلیم و تربیت دارد، افزایش آگاهی کودکان در زمینه جغرافیایی، علمی، مسائل بهداشتی، تشویق کودکان به کارهای خوب با نمایش دادن مهربانی، سخاوت، گسترش برنامه های آموزشی با استفاده صحیح از تلویزیون و تشویق کودکان، ترویج و آموزش ارزش های اجتماعی و دینی و ایجاد حس مسئولیت در کودکان از کارکردهای مثبت تلوزیون است.

وی تصریح کرد: در الگو برداری از تلویزیون تماشاگران، به خصوص کودکان، رفتارهایی را که از شخصیت های تلویزیونی سر می زند یاد می گیرند و خودشان مشابه آن را انجام می دهند. کودکان حتّی اگر به طور مستقیم از شخصیت های مورد علاقه خود تقلید نکنند ممکن است ارزش های خاص و عقاید آنها را کسب کنند.

عاقلانه ترین برداشت در مورد نقش مثبت یا منفی رادیو و تلویزیون این است که زیان ها و منافع آن را کوچک نپنداریم و فکر نکنیم که این رسانه ها بدون این که توجهی بر تأثیرات آنها صورت بگیرد می توانند سطح فرهنگی کودکان را بالا ببرند. نقش و مسئولیت والدین، به ویژه در برابر کودکانِ بسیار کم سن و سال، زمانی بیشتر اهمیّت می یابد که گستره انتخاب سرگرمی های خانگی موجود در دسترس کودکان بیشتر می شود. با کمک به کودکان می توان آنها را به استفاده کنندگان دقیق و حساس تلویزیون تبدیل کرد به طوری که کیفیت های مثبت آن را تشخیص دهند و از کیفیت های منفی آن پرهیز کنند.

مقام معظم رهبری در بیاناتی شیوا بعضی از آسیب های برنامه های تلویزیون را چنین مطرح فرموده اند: «آفت دیگر هم این است که ما سر گرمی را اصل قرار دهیم... . سرگرمی آن وقتی که با محتوای صحیح فرهنگی باشد خیلی خوب است. ما با فیلم های سرگرم کننده، برنامه ای لذّت بخش و جذّاب، ارائه نمایش های احیاناً خنده آور و طنزآمیز و یا برنامه هایی که قشرهای مختلف را، کودکان و نوجوانان را خوشحال می کند نه تنها به هیچ وجه مخالف نیستیم، بلکه مشوق و مؤید بوده و اصرار هم داریم که این برنامه های سرگرم کننده هر چه بیشتر و بهتر شود... . اگر صدا و سیما همان طوری که امام فرمودند، به عنوان یک اصل، مورد قبول ما قرار بگیرد و به عنوان دانشگاه به آن نظر شود، در این صورت باید محتوا را اصل قرار دهیم نه این که سرگرمی را»

چگونگی برنامه های تلویزیون از دیدگاه رهبر انقلاب

«برنامه های هنری صدا و سیما از جذابیت و شیرینی برخوردار گردد و فاخرترین هنرهای نمایشی با مضامین پربار اجتماعی و اخلاقی و سیاسی در این رسانه همگانی ارائه شود. نمایش های سبک و بی مغز و گم راه کننده و فاقد کیفیت هنری ـ که گاه بسی پر خرج هم هست ـ یکسره موقوف شود. از پخش موسیقی مبتذل و لهوی، به ویژه آنچه در این رشته هنری فاقد هویت ملی و اصالت ایرانی است پرهیز شود... . در همه برنامه ها جهت کلی، مقابله با تهاجم تبلیغاتی و فرهنگی و خبری استکبار باشد... . فرهنگ مهاجم بیگانه از راه نمایش ها و برنامه های سرگرم کننده بیش از گفت و گوی رویاروی بر ذهن و عمل مردم اثر می گذارد... . به طور کلی صدا و سیما چنان که امام بزرگوار راحل تعبیر فرمودند دانشگاهی همگانی باشد که در آن دین و اخلاق و ارزش های اسلامی و راه و روش زندگی و تازه های جهان علم و سیاست و اندیشه های نوین و راه گشا به زبان های رسا و باب فهم همه قشرها آموخته شود و همه از ذهن های ساده تا مغزهای متفکّر و انسان های برجسته بتوانند به تناسب آمادگی خود از آن بهره ببرند و از فیض آن سیراب شوند»

کودک و تلویزیون در سخنان مقام معظم رهبری

«پدران و مادران باید بر روی فرزندان خود کار کنند و رسانه های جمعی هم در مقابل این بچه ها مسئولند. برنامه های تلویزیون باید با احساس نهایت مسئولیت در مقابل جوانان و نوجوانان و نوباوگان تهیه شود. رادیو و تلویزیون [و] رسانه های گروهی و غیره باید بدانند و بفهمند که چه کاری با مغز، دل و احساس لطیف کودک انجام گیرد. وقتی کودک برنامه های تلویزیونی را می بیند، اثرش را امروز و فردا نشان نخواهد داد؛ بلکه اثرش را در جذب ها، دفع ها، احساسات، خداجویی ها، خداخواهی ها و یا خدا نخواهی ها نشان خواهد داد. به قول امام امت، رادیو و تلویزیون دانشگاه است؛ دانشگاهی با چهل میلیون دانشجو از میان همه قشرها، و لذا بایستی خیلی مراقبت شود».

نظر مقام معظم رهبری درباره ی تلویزیون

مقام معظم رهبری در سخنانی درباره این رسانه عمومی فرموده اند:

«رادیو و تلویزیون یک دستگاه سرگرم کننده نیست؛ یک دستگاه آموزنده است. آن کسانی که با علم و تدبیر از این دستگاه استفاده می کنند، همین صهیونیست هایی هستند که رادیو و تلویزیون راه می اندازند و افرادی را آموزش می دهند. منتها همان چیزی را که خودشان می خواهند، فساد را آموزش می دهند که متناسب با شرایط اجتماعی کشورهای مرتجعی است که در راس آنها حکام فاسد و استعماری و وابسته قرار دارند. در جمهوری اسلامی صدا و سیما باید وسیله ای برای سوق دادن مردم به فرهنگ اسلامی و وسیله ای برای معرفت و آشنایی مردم با درخشندگی اسلامی و انسانی باشد».